Kenniscentrum Reeën

Gedurende de vier jaargetijden passen reeën hun gedrag aan. Dagelijks hebben zij een patroon van eten, herkauwen en slapen. Dat zij per dag meerdere keren herhalen. Dit dagritme wordt alleen doorbroken door voortplanten en invloeden van buiten af zoals bedreigd worden.

Zoals de overvloed aan mals voedsel in de lente. In deze tijd laten de reeën zich goed zien bij het eten. De reegeit heeft nu een dikke buik. Het is goed te zien dat ze drachtig (dragend) is. De dragende reegeiten laten hun jongen van vorig jaar alleen, want de kalfjes worden in mei/juni geboren. De tijd hierna wordt de zoogtijd genoemd. De reekalfjes verstoppen zich eerst in de dekking.

In de steeds warmer wordende periode krijgen de reeën hun dunnere, roodbruine haarkleed. In de aanloop naar de zomer nemen zowel de reebokken als de reegeiten voor hen interessante gebieden in het leefgebied in. Met name de reebokken zijn druk in de weer met het vormen van een territorium. Reebokken vegen dan aan twijgen en struiken met de geurklieren tussen hun geweistangen. In alle jaargetijden kunnen reeën zich laten horen door het uitstoten van geluiden. Met name als de reeën hun territorium gevormd hebben en bij de voortplanting horen we het karakteristieke schelden en fiepen.

Medio juli start het voortplanten. Uiteindelijk wordt de reegeit gedekt (beslagen). Het embryo gaat echter pas echt groeien rond de jaarwisseling. Dat proces noemt men vertraagde-implantatie.

In de tussenliggende tijd, de herfst, is er steeds minder makkelijk verteerbaar voedsel. De reeën eten en rusten veel en leggen zo een vetreserve aan om de winter door te komen. De dunnere roodbruine vacht verandert dan in een dichte, grijze vacht die hen tegen de kou en regen beschermd.

In oktober verliezen de reebokken het gewei. Direct daarna begint het nieuwe gewei te groeien.

Dit is ook het begin van de winter waarin er veel minder voedsel en beschutting is. Deze omstandigheden vragen juist meer of veel energie. Daardoor worden de vetreserves aangesproken en de groei van bijvoorbeeld het gewei beïnvloed. Je ziet de reeën in die tijd vaak in groepjes bijeen. Een dergelijke groep wordt een sprong genoemd.

De natuur gedraagt zich niet altijd zoals wij mensen dat menen te weten. Zo zijn er vroegrijpe reebokken en -geiten die in september-oktober, in de zogenoemde na-bronst, vol passie de liefde bedrijven en zich voortplanten.

Reeën hebben rust nodig voor het herkauwen. Daardoor ontstaan er per etmaal perioden waarin zij actiever zijn dan in de overige tijd. Dit dagritme verandert onder invloed van beschikbaarheid van voedsel en activiteiten voor het voortplanten. Activiteiten in het voortplanten van reeën zijn bijvoorbeeld territorium bepalen en de geboorte van de reekalveren. Het dagritme in combinatie met de activiteiten voor het voortplanten zijn bepaald door de stand van de zon ten opzichte van de aarde. Wij hebben die stand van de zon ten opzichte van de aarde ingedeeld de jaargetijden. Het vastleggen van de activiteit van het ree gedurende vele jaren laat zien dat die activiteiten door de jaargetijden een ritme kennen, het levensritme van reeën.

Grafiek: Levensritme van ree naar Ellenberg 1975

In het levensritme van ree onderscheiden we dus dagelijkse activiteiten en voortplanting gebonden activiteiten. Om reserves op te bouwen voor perioden met voortplanting gebonden activiteiten rust het ree relatief veel in de tussenliggende perioden.

De dagelijkse activiteiten zoals voedsel zoeken, eten, herkauwen en slapen vinden de hele dag plaats. Het meest efficiënt is het voor reeën te eten rondom zonsopkomst en zonsondergang.

Het eten en herkauwen van voedsel dat zacht is en snel verteert, zoals de jonge scheuten in het voorjaar, kost naar verhouding minder tijd dan het eten van de twijgen, wortels en vruchten in de winter. Dat wordt mede bepaald door de structuur van het voedsel en de werking van de spijsvertering. De tijd die het ree dagelijks besteed aan eten en herkauwen is daarom verschillend.

In de wintermaanden als de buitentemperatuur laag is, is de activiteit van het ree het hoogst in de namiddag. Dan heeft de zon de omgeving opgewarmd en verliest het ree de minste energie. Dit in tegenstelling tot de zomer. Dan verliest het ree energie doordat de temperatuur relatief hoog, het voedsel licht verteerbaar en de dag lang is. Dat energie verlies wordt overdag opgevangen door meer te rusten. De reeën zijn daarom in de zomer meer ’s nachts actief. Met uitzondering van de paartijd. Want dan zijn de dieren dag en nacht opzoek naar liefde. Dit omgaan met energie is een verklaring waarom in maart de reeën veel gezien worden en in de zomer het soms lijkt alsof de reeën van de aardbodem zijn verdwenen.

Bekend zijn met de redenen waarom reeën actief zijn is belangrijk. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat, als het dagritme van reeën verstoord wordt, de activiteiten als eten en verplaatsen en daardoor de kans op verkeersongelukken en schade toenemen. Door de reeën zo weinig mogelijk te verstoren neemt die kans af. Daarnaast is het leuk om te weten wanneer de reeën actief zijn omdat door toepassen van die kennis de kans om reeën waar te nemen groter is.

Je weet nu waarom dat je reeën op alle uren van de dag kan waarnemen met een grootste kans in de schemering. Voorwaarde is dat de reeën niet voortdurend gestoord worden in hun dagritme. Een uitzondering hierop vormen de zogenaamde veldreeën. Die kun je de hele dag zien. Echter wel op grote afstand van wat zij als gevaar kennen. Zij vinden de noodzakelijke rust namelijk door in het open veld afstand te nemen tot de verstorende activiteiten.