Habitat voor reeën

Het ree is een herkauwer met een Spijsvertering die het gekozen voedsel veel sneller verteert dan die van grotere herkauwers. Daardoor kan het snel energie opnemen. Omdat reeën afhankelijk zijn van licht verteerbaar voedsel, Eten ze bij voorkeur knoppen en jonge bladeren van bomen, struiken en kruidachtige planten. Deze zijn in Nederland vrijwel overal te vinden.

In het voorjaar en de zomer is het aanbod en de variatie in voedsel het grootst. In de nazomer en herfst zijn er voldoende groene planten en vruchten om vetreserves op te bouwen voor de winter. Vruchten zoals eikels en beukennoten worden graag gegeten; in jaren met veel mast leidt dit tot goede vetreserves.

In de winter is voedsel dat snel energie levert schaars en teren reeën in op hun reserves. In Nederland ligt vrijwel nooit zo veel en langdurig sneeuw dat al het voedsel onbereikbaar wordt en de reserves van alle dieren uitgeput raken.

Als een ree door gebrek aan vezels en essentiële voedingsstoffen onvoldoende vet- en mineralenreserves kan opbouwen, ontstaan vaak stofwisselingsproblemen zoals diarree, soms met sterfte tot gevolg. Intensief beheerd grasland vormt in winter en vroeg voorjaar een bron van eenzijdig voedsel.

Het ree drinkt weinig; het vocht in het voedsel is meestal voldoende. In extreem droge perioden zoeken reeën drinkplaatsen op. Bij vochttekort kunnen spijsverteringsstoornissen ontstaan, zoals diarree, waardoor uitdroging sneller optreedt dan op basis van het geringe watertekort te verwachten is.

Bos- of natuurbeheer kan er toe leiden dat zich extra voedsel voor reeën ontwikkeld om bijvoorbeeld schade aan bos en landbouw te beperken.

Rust is – naast voedsel en voortplanting – een belangrijk element van de leefomstandigheden van het ree. De Spijsvertering is gericht op licht verteerbaar voedsel dat zeer frequent moet worden herkauwd, veel meer dan bij grotere herkauwers.

Zonder rust om te herkauwen kan een ree uiteindelijk sterven, zelfs met een volle maag. De energiehuishouding raakt dan verstoord, wat leidt tot een hoger risico op gevaren, verminderde Voortplanting en verhoogde vatbaarheid voor Ziekten en ongemakken.

Rust betekent dat reeën vertrouwd zijn met geuren, geluiden en bewegingen in hun omgeving, of dat ze door dekking beschermd zijn tegen deze prikkels voor de Zintuigen. Naarmate de prikkels sterker zijn, moet de dekking omvangrijker, dichter of lastiger doordringbaar zijn om voldoende rust te bieden.

Wanneer de afstand tot een verstoring groot genoeg is, kan een ree overleven. Een voorbeeld zijn veldreeën: zij hebben geleerd hoe groot de afstand tot mensen of andere belagers moet zijn. Ze gebruiken daarbij stijlranden, slootkanten en akkerranden als beschutting.

De meest waardevolle dekking is echter begroeiing: die biedt niet alleen beschutting, maar ook voedsel – twee fundamentele elementen van de Leefomgeving.

Reeën wisselen inspanning af met periodes waarin ze energieverbruik minimaliseren en herstellen. Die afwisseling vormt een golfbeweging: het Levensritme van het ree.

Voedsel en rust zijn belangrijke elementen in het leven van een ree. Reeën geven de voorkeur aan rust binnen begroeiing. Onderzoek heeft aangetoond dat begroeiing actief wordt gebruikt als beschutting tegen mogelijk gevaar.

Reeën kunnen bovendien wennen aan regelmatig terugkerende, niet-bedreigende activiteiten. Dat zien we bij reeën in stedelijke gebieden, op vliegvelden, langs wegen of nabij crossterreinen. De voorspelbaarheid van zulke activiteiten zorgt voor generaties reeën die ermee hebben leren omgaan. Regelmaat is dus een vorm van rust.

Rust betekent voldoende afstand tot gevaar, of voldoende tijd om met nieuwe activiteiten om te leren gaan.

Waar rekening wordt gehouden met dit verschijnsel, zien we reeën zelfs in een stad als Rotterdam. Maar waar mensen en huisdieren geen vast patroon hebben in het gebruik van begroeiing, verliest die haar functie als beschutting. Het gevolg: reeën vinden geen rust. Dat verklaart waarom in veel bossen rond steden geen reeën aanwezig zijn.

Daarom zorgen activiteiten zoals honden laten struinen, onbeperkt begrazen door vee, wild crossende mountainbikers, geocaching, nachtelijke droppings en jacht voor onrust. Bij toenemende onrust stijgt ook het risico op ongelukken.

Onrust is echter óók een natuurlijke factor in een reeënpopulatie. Ze beïnvloedt aanwas en sterfte. Grote grazers zoals koeien en paarden, andere soorten zoals edelhert, wild zwijn en wisent, en jagers zoals mens, lynx en wolf beïnvloeden de Draagkracht van het gebied. De eerste zichtbare effecten van onrust zijn een toename van het aantal aanrijdingen in het Verkeer en meer waarnemingen van vluchtende reeën overdag.

Rust – of, zo u wilt, het beperken van onrust – is daarmee de belangrijkste factor waar bezoekers en beheerders van natuur actief aan kunnen bijdragen.