Stroperij

Conclusies uit onderzoek naar stroperij

In Nederland wordt nauwelijks kritisch gekeken naar de herkomst van producten uit de natuur. Hierdoor is het vrijwel onmogelijk om de omvang van stroperij goed in kaart te brengen. Stroperij wordt zelden gesignaleerd, mede doordat er weinig aandacht is voor de regels rond natuurgebruik. Bovendien ontbreekt het aan kennis over wat stroperij precies inhoudt. Veel mensen denken dat ze er niets mee te maken hebben, terwijl ze onbewust zelf bijdragen aan stroperij.

Uit verklaringen van betrokkenen blijkt dat stroperij in Nederland vaak voortkomt uit recreatief gebruik van natuurgebieden. Daarnaast leeft bij veel mensen het idee dat de herkomst van natuurproducten wordt gecontroleerd door bevoegde instanties. In werkelijkheid blijkt echter dat overheden en natuurorganisaties vaak niet goed kunnen inschatten of bepaalde activiteiten schadelijk zijn voor beschermde gebieden, planten of diersoorten.

De oplossing ligt in bewustwording. Door mensen te informeren over wat stroperij is en wat de gevolgen zijn, kunnen we samen werken aan deskundige en gerichte bescherming van onze natuur.

De Omgevingswet stelt dat iedereen die weet, of redelijkerwijs kan vermoeden, dat zijn of haar activiteit nadelige gevolgen heeft voor de fysieke leefomgeving, verplicht is:

1. Alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd om die gevolgen te voorkomen.
2. Als voorkomen niet mogelijk is: de gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken.
3. Als ook dat niet lukt: de activiteit achterwege te laten, voor zover dat redelijkerwijs kan worden gevraagd.

Deze bepaling sluit goed aan bij natuurbescherming. Maar het roept ook vragen op: wat betekent “redelijkerwijs kan vermoeden”? Juist daar ligt de kern van het probleem. Veel mensen zijn zich niet bewust van de impact van hun gedrag op de natuur, en denken dat toezicht en controle vanzelfsprekend zijn.

---

Bewustwording als sleutel

Zoals uit het onderzoek blijkt, ontbreekt het aan kennis en bewustzijn over stroperij. Mensen herkennen stroperij niet, en beseffen vaak niet dat hun recreatief gebruik van natuur schadelijk kan zijn. Er is een wijdverbreid vertrouwen dat instanties toezicht houden op de herkomst van natuurproducten, terwijl die controle in de praktijk vaak ontbreekt of onvolledig is.

Daarom is bewustwording essentieel. Door mensen te informeren over wat stroperij is, waar het vandaan komt en wat de gevolgen zijn, kunnen we samen werken aan deskundige en gerichte bescherming van onze natuur.

Bron NOS OP3 • BINNENLAND • 03-07-2019, 08:00

In de Nederlandse natuurgebieden worden ook nog altijd netten gespannen, vallen gezet, zangvogels gevangen en dieren illegaal afgeschoten. Maar, zoals we al schreven, hoe groot het stroopprobleem in Nederland is, weet niemand.

"Het evenwicht in de natuur raakt erdoor zoek", zegt de voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Natuurtoezicht. "Nederlandse natuurterreinen worden behoorlijk leeg gestroopt."

Reden genoeg voor NOS op 3 om zelf het bos in te duiken. Want hoe vaak komt stroperij precies voor en wat gebeurt ertegen?

De jacht op stropers in de Nederlandse natuur

Een greep uit berichten over stropen: er werd met een harpoen geschoten op Haagse zwanen en ganzen, een ree onthoofd in Hengelo en ook wild in de Limburgse natuur moest het ontgelden. Maar hoe zit het nou voor heel Nederland?

Om daarachter te komen, beginnen we bij de jagersverenigingen. Maar al gauw komen we erachter dat niet elke jagersvereniging bijhoudt hoeveel er wordt gestroopt. De provincies dan, hoeveel meldingen van stroperij krijgen zij? Ook geen eenduidig beeld. Sommige provincies registreren alleen als een stroper op heterdaad wordt betrapt, andere registreren al als er sporen van stroperij worden gevonden.

Voor we verder gaan: Wat is stropen eigenlijk? Een definitie: 'Stroperij is het ongecontroleerd en illegaal ingrijpen in populaties! Dat kan door middel van strikken, klemmen, vallen, netten, geweren, vergif, honden of kruisbogen. Maar ook door in gebruik nemen van delen van de natuur voor andere doelen dan die natuur' (red.) Dat kan voor hobby zijn of om er geld mee te verdienen. (Zie video elders op deze pagina)

Uitspraak Groene BOA: “We komen handen en middelen te kort om stroperij echt aan te kunnen pakken."

In onze zoektocht komen we uit bij boswachter Edwin van Keulen. Van Keulen is Buitengewoon Opsporingsambtenaar (boa) en toezichthouder bij het Recreatieschap Plassenschap. Weer of geen weer, hij controleert of bezoekers op het water en de natuurgebieden zich wel aan de regels houden. Hij is een zogenoemde groene BOA, een boswachter met speciale rechten, bijvoorbeeld om iemand staande te houden en te bekeuren. In een jaar tijd vulde hij een container vol met pootklemmen, fuiken en kooien die stropers achterlieten. "Het meeste van wat hier ligt, vernietigen we. Soms volgt er een onderzoek, maar we komen handen tekort om stroperij echt aan te kunnen pakken."

Wie er niet is, betrapt ook niemand Als niemand ons een landelijk overzicht kan geven van het aantal stroopactiviteiten, hoe kunnen we dan toch iets zeggen over de omvang?

We bellen met Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Zij beheren meer dan de helft van alle Nederlandse Natuurgebieden en vertellen ons dat ze vorig jaar 516 meldingen van wat wij stroperij noemen registreerden. Maar woordvoerders voegen al gauw toe dat óók die cijfers weinig zeggen over de werkelijke omvang. Stropen gebeurt vaak in de avond en nacht, de momenten dat er geen boa's zijn om te patrouilleren. En wie er niet is, betrapt ook niemand.

'Niet voldoende middelen om stroperij tegen te gaan'

Samen met de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Natuurtoezicht (KNVvN) zetten we daarop een enquête uit onder die groene boa's. Bijna honderd boa's vulden die in. Niet representatief, maar bij gebrek aan landelijk overzicht de beste indicatie die we op dit moment van het probleem kunnen geven.

Meer dan de helft van de boa's die de enquête invulden, hebben de indruk dat het aantal stroopincidenten in hun gebied toeneemt. Daarnaast maken sommigen zich zorgen over hun veiligheid in de gebieden. Meer dan 70 procent geeft aan niet voldoende middelen te hebben om stroperij tegen te gaan. Ze willen bijvoorbeeld graag een wapen of portofoon, of nachtzicht-camera's als ze er 's nachts op uit moeten. Onder meer omdat de stroperij is veranderd. "Ze gaan nu op pad met geluidsdempers, infrarood- en warmtecamera's", zegt voorzitter van de KNVvN Rolf Overdiep. "We snappen dat de prioriteit van de politie bij inbraken en overvallen ligt, maar willen meer aandacht voor groen."

Wat kan een individu zelf doen om stroperij te stoppen? (Specifiek binnen Nederland)

• Anderen erop wijzen dat hun activiteit nadelige gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving
• Weten en vertellen welke zaken belangrijk zijn in de fysieke leefomgeving 
• Het bezit van anderen respecteren door te weten/vragen wat van de ander is
• De natuurbeschermen tegen ongeoorloofd gebruik. Bijvoorbeeld voor mensen ontoegankelijk maken bijvoorbeeld door paden te verwijderen en mensen naar de gebieden te leiden waar de impact/schade minder groot is. Dat is meestal alleen buiten de natuur.
• Vastleggen van wat je waarneemt en melden van vermeende stroperij.

Hoe vaak hebben jullie te maken met stropers?

• Vanuit ons beeld van wat stroperij is zien we dagelijks voorbeelden op televisie. Omdat we ons afvragen of dit wel geoorloofd gebruik is van natuur
• Deze week zagen we nog paddenstoelen plukken door een TV-kok en diens gast uit de bossen van Staatsbosbeheer
• Wekelijks zien we berichten over vermeende stroperij gisteren nog een extreem voorbeeld: Veldwachter betrapt op stropen in Aalst
• In het veld horen en zien we aanwijzingen dat mensen stropen. (Dat is echter ook vaak niet waar.)
• Wat we wel weten is dat we niet zeker weten hoeveel reeën er in Nederland leven. Maar van ongeveer 25% kunnen we niet verklaren waar deze door sterven. Dat kan zijn door sterfte in de periode net na de geboorte, verdrinken in kanalen, aanrijding met trein, meenemen na een aanrijding of stroperij.

Hoeveel stropers worden er jaarlijks in Nederland vervolgd voor stropen?

• Voor ons onbekend als we dit zouden opzoeken zouden we kijken naar overtredingen op de Wet Natuurbescherming
• Veel natuurbeheerders zijn afhankelijk van de inkomsten en treden niet hard op tegen de geschetste stroperij.

De regels over jagen/stropen:

• Op dit moment is de Omgevingswet operationeel. Daarin wordt de leefomgeving inclusief de bescherming van in het wild levende dieren en planten geregeld
• Tegenwoordig draagt een ieder voldoende zorg voor de fysieke leefomgeving. Dat betekent ook dat een ieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat zijn activiteit nadelige gevolgen kan hebben voor de fysieke leefomgeving verplicht is:
  • alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hem kunnen worden gevraagd om die gevolgen te voorkomen,
  • voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen: die gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken,
  • als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt: die activiteit achterwege te laten voor zover dat redelijkerwijs van hem kan worden gevraagd.

Hoe zorgt de overheid dat burgers voldoende kennis hebben om kan vermoeden of weten dat zijn handelen nadelig gevolgen kan hebben? Dat de wetten tegen nadelige activitieten (lees stroperij) ook echt worden nageleefd? Hoe voorkom je dat mensen je 'per ongeluk' stroper zijn?

• De Wetgeving kan zorgen dat de natuur tegen onrechtmatig gebruik kan worden beschermd. Gebruik kan elke activiteit zijn! Het verstoren van de natuur met loslopende honden, illegale feesten, de berm van de gemeente maaien, het plukken van planten en doden van dieren wordt heel vaak niet herkend als gebruik.
• De overheid, BOA's en politie controleren regelmatig op het op orde hebben van spullen. Maar helaas krijgt dit geen hoge prioriteit. Bovendien moet je verstand hebben van de natuur en natuurbeheer en de lokale situatie kennen wil je stroperij kunnen vaststellen.

Deskundige stropers zorgen namelijk dat hun overtreding niet bewezen kan worden. Dat zij niet betrapt kunnen worden en zijn. Mensen zijn heel slim!

Hoe makkelijk zijn deze regels en wetten te omzeilen voor stropers?

• Niet
• Zij opereren met de wet en leggen de omstandigheden in hun voordeel uit.
• Flora en fauna kunnen niet spreken. Dat moeten wij mensen voor hen doen.

Hoe verkrijgen stropers informatie en kennis over strooplocaties, routes en de aanwezigheid van anderen?

• Ervaring! Die zij op doen door:
  • Het aan kunnen leren van ongewenst gedrag
  • Het ontbreken van maatschappelijke zorg voor in het wild levende flora- en fauna
  • Het ontbreken van weerhoudende voorzieningen
• Het niet flora en fauna ontziend delen van 'prachtige' ervaringen met locatie

Zijn er momenten/jaargetijden wanneer er meer gestroopt wordt?

• Ja. Daarin is onderscheid te maken van wat er wordt gestroopt. Maar de piek voor fauna zal ergens liggen tussen begin september tot eind november. In die periode is het de moeite waard te stropen!

Hoe komen de stropers aan de wapens en materialen die ze nodig hebben om te kunnen stropen?

• Dat is afhankelijk van het doel en het gewenste succes van de stroper en daardoor heel divers. Ga voor een beeld van die die variatie maar eens naar het Jachttoezicht- en Stroperijmuseum in Doornspijk. Je zult zien dat vaak legale spullen voor illegale zaken gebruikt worden!

Wordt er genoeg toezicht gehouden in het buitengebied voor het tegengaan van stroperijen?

• Nee. Op de vraag heeft de natuur daar last van:
  • Als we het hebben over reeën, wilde zwijnen, edelherten, ganzen enzovoorts dan zijn er daar veel van. Jagers krijgen van natuurbeschermingsorganisatie en vanuit particulier eigendom toestemming om de populatie te beheersen en toch groeien de populaties. Dat komt omdat enerzijds de wet de dieren beschermd en anderzijds de jagers de afspraken niet nakomen. In de marge daarvan opereren stropers. Daardoor vallen zij niet op en kunnen niet betrapt worden.
• Ja. Als we het hebben over mis-gebruik van natuur. Er zou veel meer natuur zijn in Nederland als we deze minder zouden inrichten voor ons gebruiken.

Wat zijn de grootste uitdagingen op het vlak van het aanpakken van stroperij in Nederland?

• Voorlichting aan het publiek
• Het met elkaar in beeld brengen van activiteiten met mogelijke gevolgen voor van nature in het wild levende dieren of planten
• De Wet aanpassen zo dat ook het doen van pogingen illegaal is
• In de visserij was het zo dat als je met een hengel in de buurt van viswater bent je al in overtreding was. Een soortgelijke regel opnemen in de Omgevingswet tegen andere vormen van mogelijke stroperij zou ertoe kunnen leiden dat als je met wilde paddenstoelen in de natuur loopt je geacht wordt deze daar te hebben gepluk! Dus in overtreding. Of als je een dood ree in je auto hebt liggen zonder dat je de herkomst kunt aantonen je een stroper bent!

De gewenste situatie is dat als de boswachter iemand tegenkomt met, delen van, een wilde plant of dier dat die persoon aantoont dat deze afkomstig is van een legale activiteit. Van een dood gevonden dier of plant of een deel daarvan kan dat vaak niet. Advies: Laat deze liggen; het is natuur.